Πώς μεταδίδεται η ελονοσία;

Ο πιο συνήθης τρόπος μετάδοσης της ελονοσίας είναι το τσίμπημα ενός μολυσμένου κουνουπιού του είδους Anopheles. Μόνο το συγκεκριμένο είδος μπορεί να μεταδώσει την ελονοσία, με την προϋπόθεση ότι το κουνούπι έχει προηγουμένως τσιμπήσει κάποιον που έχει μολυνθεί από τη νόσο.

Κατά το τσίμπημα το κουνούπι απομυζά μικρή ποσότητα αίματος, η οποία περιέχει τα μικροσκοπικά παράσιτα της ελονοσίας. Το παράσιτο αναπτύσσεται και ωριμάζει στο έντερο του κουνουπιού για μια βδομάδα ή και περισσότερο και στη συνέχεια πηγαίνει στους σιελογόνους αδένες του. Στο επόμενο τσίμπημα του κουνουπιού, τα παράσιτα αναμειγνύονται με το σάλιο και μέσω του κεντριού μεταφέρονται στο αίμα του ανθρώπου που δέχεται το τσίμπημα.

Όταν μπουν στο αίμα, τα παράσιτα πηγαίνουν στο συκώτι και εισέρχονται στα κύτταρά του  όπου αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται. Κατά την περίοδο επώασης, το μολυσμένο άτομο δεν παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα.

Έπειτα από χρονικό διάστημα που ποικίλλει από 8 μέρες έως και αρκετούς μήνες, τα παράσιτα εγκαταλείπουν τα κύτταρα του συκωτιού και εισέρχονται στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Εκεί συνεχίζουν να αναπτύσσονται και να πολλαπλασιάζονται. Όταν τα παράσιτα ωριμάσουν, τα μολυσμένα ερυθρά αιμοσφαίρια σπάνε και απελευθερώνουν τα παράσιτα, που εισέρχονται σε άλλα ερυθρά αιμοσφαίρια. Οι τοξίνες που εκκρίνονται κατά τη θραύση των ερυθρών αιμοσφαιρίων προκαλούν τα τυπικά συμπτώματα της ελονοσίας, δηλαδή πυρετό, κρυάδες και μυαλγίες.

Εάν κάποιο κουνούπι τσιμπήσει αυτό το μολυσμένο άτομο και εισέλθουν το σώμα του συγκεκριμένοι τύποι από τα παράσιτα της ελονοσίας (γαμετοκύτταρα), ο κύκλος μετάδοσης της νόσου συνεχίζεται.

Επειδή το παράσιτο της ελονοσίας εντοπίζεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια, η ελονοσία μπορεί να μεταδοθεί και από τη μετάγγιση αίματος, τη  μεταμόσχευση οργάνων ή την κοινή χρήση βελονών ή συρίγγων που έχουν μολυνθεί από αίμα. Η ελονοσία μπορεί επίσης να μεταδοθεί κάθετα – από τη μητέρα στο έμβρυο της ή κατά τον τοκετό («συγγενής» ελονοσία).

Η ελονοσία δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, όπως για παράδειγμα το κρυολόγημα ή η γρίπη. Η μετάδοση της νόσου από επαφή (ακόμη και συχνή) με άτομα που πάσχουν από ελονοσία είναι αδύνατη.